In augustus 2000 zijn het bureau Jo Crepain en interieurarchitect Frans Van Praet aangesteld als ontwerpers van het Huis van de Stad. Het mag niet zomaar een stadhuis zijn maar het moet een gebouw zijn met een visie en met een degelijke architecturale kwaliteit. Het nieuwe stadhuis moet een open huis zijn, een gebouw dat helder en transparant is, letterlijk en figuurlijk. Door de helderheid, de transparantie moet het gebouw vlot toegankelijk zijn. Het Huis van de stad is ontworpen samen met de onmiddellijke omgeving ervan: het nieuwe plein is het verlengde van het stadhuis en omgekeerd.
Het gebouw bestaat uit 3 lagen: een ondergrondse verdieping met parkeergarage, de archieven en de technische ruimten.
Belangrijk is dat veel aandacht is gegaan naar de publieke toegankelijkheid; via koepels in de patio’s komt er daglicht binnen; toegangen tot het gebouw worden gemarkeerd door 2 gekleurde glazen doosjes.
De gelijkvloerse verdieping is opgevat als een sokkel en ligt +/- 90 cm boven de pas van het plein en de omliggende straten; hierdoor krijgt het gebouw een zekere bijzonderheid en wordt storende inkijk vermeden.
Op de 1e verdieping bevinden zich de minder publieke diensten.
Het gebouw bestaat niet alleen uit 3 lagen maar is opgedeeld in 4 kantoorvleugels die zowel binnen als buiten zichtbaar en voelbaar zijn gemaakt als natuursteenbalken waartussen glas wordt geplaatst. Deze vierkantoor balken sluiten 3 patio’s in waardoor er voldoende licht en lucht in het gebouw komt zodat elke werk en wachtplek een aangenaam uitzicht krijgen. Het gebouw is volledig opgetrokken uit travertijn, een marmersoort en ligt 90 cm boven het loopoppervlak. Deze inspiratie is gehaald uit de gebouwen uit de klassieke oudheid: denk maar aan de Griekse en Romeinse tempels.
Het Huis van de Stad is omgeven door gebouwen die hoger zijn dan het stadhuis zelf. Omwille van esthetische, visuele maar ook ecologische motieven heeft men gebruik gemaakt van platte daken, opgevat als groendaken. Zo kan men vanuit de diensten op de 1e verdieping als vanuit de omliggende gebouwen steeds op groen kijken, het regenwater wordt opgevangen en wordt binnen het gebouw opnieuw gebruikt.
Het gebruik van veel glas impliceerde ook een grote aandacht voor passieve koeltechnieken in de zomerperiode. Een optimale glaskeuze, de juiste keuze van de beplanting, regelbare zonnewering, van night-cooling en van verdringingsventilatie lieten toe een beheersbaar transparant gebouw te realiseren.
Kunst speelt een belangrijke rol in het Huis van de Stad, niet enkel als opvulling maar ook als deel van het interieur: we hebben de speciaal ontworpen kristallen luchters en de Lommel Chair van ontwerper Frans Van Praet. Daarnaast staat in het Huis van de Stad een deel van de Lommelse glaskunstcollectie opgesteld.
In de raadszaal is er het kunstwerk van Jef Geys. Jef Geys is geboren in Leopoldsburg en werkt in Balen. Hij is één van de belangrijkste nog levende Vlaamse kunstenaars. Hij nam ook deel aan talrijke belangrijke tentoonstellingen in binnen- en buitenland en vertegenwoordigde Vlaanderen onder meer op de biënnale van São Paulo en op Dokumenta XI. In 2000 werd Geys bekroond met de Vlaamse Cultuurprijs voor Beeldende Kunst.
