Het Lommels dialect

"50 jaar geleden sprak zowat iedereen die in Lommel woonde en leefde het Lommels. Toen waren er ongeveer 17.500 Lommelaars. Inmiddels is dat aantal nagenoeg verdubbeld, is het aantal nationaliteiten verveelvoudigd, zijn ook méér en méér Lommelaars buiten Lommel gaan werken en niet-Lommelaars in onze stad komen wonen. En vermits taal in de eerste plaats een communicatiemiddel is, past ze zich dus snel aan nieuwe omstandigheden aan. Minder en minder mensen spreken dus nog het zogenaamde échte Lommels. Het is een evolutie waar alle dialecten vandaag mee geconfronteerd worden."

Het bovenstaande citaat komt uit het prachtige naslagwerk 't Lommëls Diejalékt van Jos Janssen. Een gramméér, diksjënéér en register.*

Dit boek kan je nog steeds kopen bij Toerisme Lommel of je kan het uitlenen in onze bib.

Het Lommels dialect in beeld

Op tijd en stond brengen we het Lommels dialect in beeld. Zoals op de werfhekken bij de nieuwe bushalte aan het Kerkplein. Ze hangen er tot het buskö'je** klaar is.

De vertaling van de Lommelse woorden kan je er meteen bij lezen (zie ook bijgevoegde pdf).

Heb je ook de uitdrukkingen kunnen ontcijferen? Dit zijn de oplossingen. De 'vertaling' komt uit het bovenvermelde naslagwerk.

  • Gë se gààp
    Vertaling:
    betekent gij en een gààp is een 'kijklustige, nieuwsgierige of onhandige vrouw'.
    Letterlijk vertalen is dus moeilijk, maar u begrijpt ongetwijfeld de beeldspraak.

  • Hóuwërëndul wèjërën
    Vertaling: hóuwërëndul = hoorndol en dat betekent 'stapelgek of razend' / wèjërën = worden
    Betekenis: stapelgek worden (van iets of iemand)

  • Hémmën is hémmën èn krijgën is dë kunst 
    Vertaling: hebben is hebben en krijgen is de kunst
    Betekenis: iets hebben is goed, maar iets bijkrijgen is beter

  • Hij zit zó vól leugës as nën bók vól keutëls
    Vertaling: hij zit zo vol leugens als een bok vol keutels
    Betekenis: dit wordt gezegd over iemand die veel liegt

  • Óndër ëw bóks
    Vertaling: onder uw broek
    Betekenis: geen denken aan!

  • Gè zijt zo lomp as ’t ààchtërste van ë vèrë’ën
    Vertaling: jij bent zo dom als het achterste van een varken
    Betekenis: jij bent heel dom

  • Z’n schup afkösën 
    Vertaling: zijn spade poetsen
    Betekenis: ophouden met werken

  • Gè kunt wa vjèrëg màà’ën
    Vertaling: gij kunt iets klaarmaken
    Betekenis: jij kan iets uitspoken

Jacky verduidelijkt

Een grote kunst in het Lommels dialect is de uitspraak. Dat vergt zeker enige oefening.

We willen jullie hier graag bij helpen. Hier vind je regelmatig enkele nieuwe video's in Lommels. Onze Lommelaar en acteur van dienst is Jacky Geboers. Gepensioneerd leraar en gepassioneerd fotograaf en videomaker.

Pjèj'ësmeulën

Een pjèj'ësmeulën is dus een paardenmolen of draaimolen.

Trékkót

Een trékkót is dus een tochtgat.


* grammatica, woordenboeken en register
** bushokje

Lommels dialect

Contact

Communicatie

adres
Hertog Janplein 13920 Lommel
Tel. tel.
011 399 799
e-mail
communicatie@lommel.be

Wil je langskomen? Maak eerst een afspraak via mail of telefoon.

Deel deze pagina