’t Saske was vroeger niet alleen een sluis voor de vloeiweiden, maar ook een speelparadijs voor de kinderen van Kolonie. Nu de restauratiewerken klaar zijn, halen de zussen Hendrickx en Jos Nijs er herinneringen op.
Iedereen kent de vloeiweiden van De Watering in Kolonie. Maar een drietal kilometer oostwaarts, aan de andere kant van de Noord-Zuidverbinding, liggen er met de Pelterheggen nog 52 hectare vloeiweiden op Lommels en Bergeijks grondgebied.
Midden 19de eeuw werd vanaf het kanaal Bocholt- Herentals, aan de huidige waterskiplas, een vier kilometer lange aanvoersloot gegraven om water naar deze oorspronkelijk woeste heidegrond te leiden. Halverwege kwam een schutsluis om het hoogteverschil op te vangen. In de volksmond werd die al snel ’t Saske genoemd. De huidige straatnaam Saskesdreef verwijst er nog altijd naar.
In de loop der jaren raakte ’t Saske in verval. Eigenaar Natuurmonumenten, de Nederlandse tegenhanger van Natuurpunt, liet deze unieke schutsluis daarom restaureren. Zo kan ze ook in de toekomst de Pelterheggen, en bij uitbreiding natuurgebied De Plateaux, blijven bevloeien.
Nu ’t Saske zo mooi hersteld is, komen we hier zeker nog eens terug met onze kinderen en kleinkinderen.
Bèr van ‘t Saske
De zussen Jen, Riet, Maria en Chris Hendrickx zijn onder de indruk en zelfs geëmotioneerd als ze het resultaat zien. “Onze grootvader Eduard Hendrickx was hier sinds 1915 sasmeester”, zegt Chris (79). “Naast de sluis stond toen zelfs een sluiswachtershuisje.”
Het gezin Hendrickx woonde op een steenworp afstand in het intussen afgebroken sassenhuis. Chris: “Ze kregen elf kinderen. De jongste was mijn vader Albert, beter gekend als Bèr van ’t Saske. Als kind moet dit een paradijs geweest zijn. Er werd volop gezwommen en de jongens gingen vaak stropen en vissen. Mijn vader maakte zelf vislijnen van garen met een veiligheidsspeld als haak.”
Hoewel de zussen intussen uitgezworven zijn, voelen ze zich nog echte Sassen. “Onze kinderen noemen zich zelfs zo en mensen denken weleens dat onze achternaam ‘van ’t Saske’ is”, lacht Chris. “In Lommel zijn er trouwens nog veel afstammelingen van de Sassen-familie. Denk maar aan de intussen overleden cafébaas Jan ‘Sas’ Hendrickx.”
De zussen zijn trots op hun afkomst en bijnaam. “Het doet ons iets om hier te zijn en het straatnaambordje ‘Saskesdreef’ te zien. Nu ’t Saske zo mooi hersteld is, komen we hier zeker nog eens terug met onze kinderen en kleinkinderen. Het is een prachtige erfgoed- en natuurplek.”
Zowat heel Kolonie heeft hier leren zwemmen.
Op de loop voor ‘Den Drul’
Jos Nijs (82) groeide op in Kolonie en herinnert zich ’t Saske vooral als een grote speeltuin. “Naast de schutsluis lag een bypass, waarin het water werd omgeleid als de sluis dicht was. Die spoelkom was de perfecte plek om verkoeling te zoeken op warme zomerdagen. Ik denk dat zowat heel Kolonie hier heeft leren zwemmen. We visten hier ook met onze blote handen in het riet.”
De ouders van Jos hadden destijds bakkerij Sint-Jozef met kruidenierszaak in de Luikersteenweg. “Daar verkochten ze ook postkaarten. Op eentje staat mijn broer Henri aan de spoelkom.”
Ook het sluiswachtershuisje herinnert Jos zich goed. “Mijn broer Jan vond daar ooit de oude leren zetel van de sasmeester, maar jammer genoeg stookte hij de vermolmde kader op. Dit was toen jachtgebied. We vingen hier vogels en moesten vaak gaan lopen voor jachtopziener Slegers, bijgenaamd Den Drul. We hebben hier veel kattenkwaad uitgestoken. Het was een zalige tijd.”